Nation Building#1: Afghanistan Zingt!


logo-Afghan-Star

Als je – waar dan ook ter wereld – een coup wilt plegen of de goudvoorraad van de staatsbank wilt jatten, doe dat dan vooral tijdens de finale van de lokale X-Factor. Geen haan die ernaar kraait. Naderhand even Uitzending Gemist kijken, en je hebt een watervast alibi.

Het publiek smult, maar mediadeskundigen en dure filosofen hebben een hekel aan talent shows: “Henk-Jan Smits moet met alle mogelijke middelen bevochten worden.” Talent shows zouden de kijkers maar afstompen met goedkoop (leed-)vermaak. Ze zouden decadentie en een ziekelijke zucht naar roem aanjagen. Echte, authentieke artiesten kunnen daarom nooit uit talent shows voortkomen, zeggen de experts. En inderdaad: op Gerard Joling na zijn de winnaars geen blijvertjes.

Niet alleen in het westen, maar ook en vooral in landen waar de mensen wel iets anders aan hun hoofd hebben, zijn talent shows waanzinnig populair. De documentaire Afghan Star (2009) (download) laat zien hoe één seizoen van de gelijknamige Idols-kloon meer doet voor de bevordering van democratie dan tien jaar bombardementen en nation building: de mensen hebben eindelijk écht iets te kiezen.

Voor de gewone Afghanen is de show hun eerste wezenlijke kennismaking met democratie. Waar politieke verkiezingen met cynisme, boycots en autobommen worden begroet, daar smssen zelfs de taliban hun duimen blauw om hun gedroomde Afghan Star te steunen. Deelnemers kunnen rekenen op een schare hysterische fans die als hijgerige campagnevrijwilligers door de mijnenvelden trekken om te flyeren en posters te plakken. En net als in de politiek viert ook hier de stembusfraude hoogtij: vlak voor de finale van 2010 sloeg een rijke warlord voor 6000 dollar aan SIM-kaarten in om zijn favoriet het laatste duwtje te geven.

Tien jaar geleden was muziek nog verboden in Afghanistan, stond op dansen een nekschot en werden vrouwen in burka’s gehesen en in kelders opgesloten. In Afghan Star mogen vrouwen gewoon meestrijden om de roem. En met succes. Twee van hen wisten door te dringen tot de laatste vier, al werd kandidate Setera na haar uitschakeling nog wel even met de dood bedreigd. Ze had het gewaagd om een dansje te draaien en haar hoofddoek zat scheef. Dus ja… Overigens komen doodsbedreigingen van deelnemers ook voor in Nederland: in 2006 kreeg meervoudig Idols-kandidaat Herman wekenlang moordlustige haatmails na zijn zoveelste mislukte auditie. Hij moest met vijf bodyguards over straat.

Ondanks de intimidatie, het geweld en het amateurisme van de show bewijst Afghan Star dat reality-tv de realiteit blijvend kan beïnvloeden. Er mag weer gezongen worden in de grotten van Tora Bora, vrouwen doen weer volwaardig mee en verliezers leren om niet meteen in blinde woede naar hun Kalashnikoff te grijpen. What has been seen, cannot be unseen.

Hier deel 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 en 10.

Advertenties
Geplaatst in Documentaire, Reality, Talent show | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , | 1 reactie

Op Je Tenen Staan: Een Beknopte Geschiedenis


Freeze Frame

Voordat Michael Jackson zichzelf de geschiedenis in moonwalkede gleden breakdancers ook al boven het ghettotrottoir.  Hier kun je vanaf 1:29 sec zien dat er in ieder geval al één tapdanser in 1955 ook op het idee gekomen was. Bill Bailey noemde dit de backslide, zoals ook de breakdancers na hem de dansmove noemden. In deze duizelingwekkende compilatie zie je dat de moonwalk al decennia op het punt van uitbreken stond. Op 1 minuut 23 sec draait Fred Astaire een chill pre-Jackson pirouetje met een jointje in zijn mond.

Wikipedia (moonwalk lemma hier) suggereert dat Jackson de moonwalk heeft geript van David Bowie. Mooie zin: ‘David Bowie was probably the first rock musician to perform it, though he remained stationary.’ (hier te zien, Bowie draait meteen stationair). Jackson was bij de 1974 concerten van Bowie, en zou volgens getuigen gefascineerd zijn geweest door Bowie’s vreemde bewegingen. Bowie en Jackson waren beiden bewonderaar van Marcel Marceau, die te pas en te onpas tegen een denkbeeldige wind in liep. De term Moonwalk gebruikten de breakdancers ook, maar dan voor een glijdende cirkelbeweging. Jackson maakte van de Moonwalk de Moonwalk.

OK. Maar wie heeft het bevroren op je tenen staan dan bedacht? Elvis Presley, Jackson’s voor- én schrikbeeld (hij wilde groter dan Elvis worden, wat is gelukt, maar niet zo als Elvis eindigen, wat niet helemaal is gelukt) maakt in 1957 een begin. Op 40 seconden zie je hem tiptoeën. Wel met ondersteuning van een brandweerpaal. Maar het logo dat deze post siert knip je er zo uit.



Dan komt het tiptoeloze tijdperk. Totdat de Billie Jean clip wordt gemaakt. In de edit suite is de clip toevallig gefreeze framed als Jackson op zijn tenen staat. Cool! Die houden we er in, besluit Jackson. (hier is de clip, freeze frame op 2 min 36 sec).   Zoals Jackson in Billie Jean zingt: “be careful what you do, because a lie becomes the truth.” Jackson moet en zal zijn clip, waarin alles kan, waarmaken. Op 25 maart 1983 is er de legendarische semi-live (Jackson playbacked) performance van Billie Jean, waar Jackson voor het eerst de moonwalk doet, én probeert na een triple spin op zijn tenen te blijven staan. Hij heeft vantevoren de regie geïnstrueerd zodra hij op zijn tenen staat weg te snijden (dit kun je hier zien op 3 minuut 44 sec, alleen is het net niet strak genoeg). Jackson verlaat half jankend het podium omdat de real life freeze frame toe stand niet van de grond is gekomen.

Het interessante is dat ik nergens een live toe stand kan vinden die langer dan een seconde duurt. Kijk hier maar, een Japanner heeft zich gespecialiseerd in Jackson’s voetenwerk tijdens de Bad tour in 1987. Langer dan 1 seconde duurt de toe freeze niet. Hieronder kan je zien dat Jackson in 1987 de clip inmiddels sowieso ver voorbij is.



Na Bad wordt alles slechter. Jackson begint niet eens meer aan een toefreeze . Maar de volgende generatie staat te trappelen. Neem bijvoorbeeld de bijna songfestival winnaar van 2011, Eric Saade, Zweden, Look & Feel integraal geript van het Jackson Bad Tour Tijdperk.  Kijk ‘m eens gaan op 1 minuut 3 seconden. En hij lijkt het langer vol te houden dan Jackson. Toch is het vooral tenenkrommend. Waarom? Mijn conclusie is dat het bij subliem dansen niet alleen gaat om de bewegingen die je maakt, maar vooral om de bewegingen die je niet maakt. Die niet gemaakte beweging blijft als een freeze frame in je kop hangen.



Michael, we missen je.

Geplaatst in Dans | Tags: , , , , , , | 1 reactie

Intimidatie op de Werkvloer: Met Melk en Suiker?


koffie.is.lekker.monica

Op RTLZ zie je er niks van, maar de zakenwereld is als een stinkende apenrots waar het bloed tussen de keien sijpelt. Een schoolplein met de juf als grootste bully. Een pissing contest waarin alleen de allergrootste lul overeind blijft. Vraag maar aan de klokkenluiders.

Om die werkelijkheid te kunnen zien, voldoen Roland Koopman of Peter van Zadelhoff niet. Daarvoor heb je fictie nodig. In de hallicunante thriller/mozaïekvertelling/muscial Mulholland Drive (2001) (download) geeft David Lynch een kort maar episch inkijkje in de executive boardroom, waar twee onvergetelijke corporate bullies de hoofdpersoon – de regisseur Adam Kesher – een volstrekt onbekende actrice door de strot stouwen. Weapon of Choice van dit zeldzame stukje intimidatie op de werkvloer is in dit geval geen contract, niettang of pistool, maar een espresso, volgens kenners zelfs ‘one of the finest in the world’.

De scène is in spiegelbeeld en duurt al met al nog geen vijf minuten, maar heeft alles wat het zakenleven zo’n alledaagse hel op aarde maakt: dodelijke blikken, pijnlijke stiltes, de zure lucht van angstzweet en schaamteloze powerplay. En natuurlijk – zoals we dat van Lynch kennen – de sinistere mogul die achter de schermen vanuit een rolstoel meeluistert via een monitor. Een must see voor iedereen die business of rechten wil gaan studeren. Napkin.

Geplaatst in Film | Tags: , , , , , , , , | 1 reactie

Do ist de Bahnhof


Nur ein Traum

De Duitsers hebben veel om trots op te zijn: de snelste en veiligste auto’s, de gezondste economie en de aller- allerbeste nachttelevisie ter wereld. Waar we in Nederland tussen 01:00 en 05:00 uur worden getrakteerd op ‘rijpe vrouwen in jouw postcodegebied’ (sms ‘Fisten’ naar…) of de uitgeteerde tronie van Nachtegiel (nog erger), daar maken onze oosterburen een paar kanalen verderop een nooit vervelende Führerstandsmitfahrt dwars door de Heimat. Vanuit machinistperspectief.

De Duitse Führerstandsmitfahrt werd in 1993 een monsterhit toen Berlijners massaal opbleven voor de nachtelijke treinritten van de S-Bahn op de Sender Freies Berlin. In 1995 rolde de ARD het format landelijk uit en produceerde bovendien een filmreeks met de ’10 schönsten Bahnstrecken Deutschlands’ – nu ook verkrijgbaar op Blu-ray – die als warme Münsterländer Wurstbrötchen over de toonbank gingen. Tegenwoordig bestaan er ook Europese en wereldfranchises.

Toch is de Führerstandsmitfahrt geen Duitse vinding, maar een Amerikaanse. In de film Through the Haverstraw Tunnel (1897) wordt voor het eerst een camera op het dak van een locomotief gemonteerd. Van deze oorspronkelijke ‘phantom ride‘ circuleren geen fragmenten op het web, maar wel van een Britse variant een jaar later. In die eerste filmjaren waren phantom rides helemaal de bomb en trokken hordes mensen naar de bioscoop, vergelijkbaar met Pirates of the Caribbean nu.

Zelfs in de 21ste eeuw blijft een nachtelijke phantom ride nog altijd verrassend trippy, zeker als je thuis komt na een zware avond stappen. Mocht je een pilletje achter de kiezen hebben, dan glij je er heerlijk mellow je wapfase mee uit. Benen op tafel, tv-geluid uit, Vangelis aan en gaan. Sta je nog steeds te klappertanden van de speed, dan is er altijd nog de fastforwardvariant, voorzien van een tüchtig stuwende dancetrack in het tempo van de trein. Slaap lekker.

Voor de nachtbrakers: hier deel 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 en 22.

Geplaatst in Nacht-tv | Tags: , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

De Vloek van de Mona Lisa


Mona Lisa Detail

In 1963 wordt de Mona Lisa op een matras vastgebonden en per boot naar New York vervoerd. In het Museum of Modern Art wordt ze geëxposeerd. Dan gaat volgens de Australische kunstcriticus Robert Hughes (1938) alles mis. ‘Mensen kwamen niet om naar de Mona Lisa te kijken, maar om haar gezien te hebben.’

Kunst is geen kunst meer, maar een product. In 1973 veilt kunstverzamelaar Robert Scull zijn collectie, waaronder een werk van Hughes’ favoriete kunstenaar Robert Rauschenberg. Rauschenberg is pissed off. Hij gatecrashed de veiling en stompt Scull (deel 5, 2:10 sec). Scull slaat verbaal terug:’Maar die hogere prijzen zijn toch ook goed voor jou?’

Hughes zit een groot deel van de documentaire als een gedesillusioneerde pad in een New Yorkse taxi terwijl de wereld om hem heen per shot verder banaliseert. Ronald Lauder, stinkend rijke erfgenaam van het cosmeticaconcern Estéee Lauder betaalt in 2006 135 miloen dollar voor ‘Adèle Bloch-Bauer I‘ van Gustav Klimt, uit 1907. Volgens Lauder is het de nieuwe Mona Lisa. Wie betaalt bepaalt? Hughes merkt op dat als je een obscene hoeveelheid geld voor een schilderij betaalt dit niet automatisch betekent dat de aankoop ook in artistieke waarde stijgt.

Hoogtepunt (deel 11) is het bezoek van Hughes aan kunstverzamelaar Mugrabi, wiens vader 800 Warhols in bezit heeft. Hughes vindt Warhol leuk begonnen, maar in de jaren zeventig veranderd in saaie zakenman, ‘branded to the hairline.’ Mugrabi legt met het zweet op de bovenlip uit wat zo goed is aan Warhol. En aan Richard Prince. Hij is geen partij voor Hughes.

Heeft Hughes gelijk en loopt kunst zelfs het gevaar om te verdwijnen? De veronderstelling dat kunst en commercie hopeloos aanelkaar gelijkgeschakeld zijn veronderstelt dat het vroeger anders was. Maar wie betaalde de graven van de farao’s? Wie financierde de Mona Lisa? En is niet 95% van de Renaissance kunst ook pure dick swinging?

Commercie is niet plotseling in de kunstwereld geïntroduceerd. Maar het is inderdaad triest als de waarde van een kunstwerk alleen maar zit in de extreme prijs. Hughes vindt Damien Hirst’s blingschedel een dieptepunt. Maar je kunt For the Love Of God ook zien als een subtiel commentaar op dit prijzenfetisjisme.

Het hoofdschudden van Hughes is in ieder geval zelf ook een kunstwerk. Gratis.

Hier deel 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, en 12.

Geplaatst in Documentaire, Kunst | Tags: , , , | 1 reactie

Live: Inside the Moon Hoax


MoonLovers1

Complotdenkers, paranoïde wietrokers en aluhoedjes kunnen er al 40 jaar geen genoeg van krijgen: was de maanlanding van 1969 een elaborate hoax? The deception of the century? De grootste studioproductie in de geschiedenis van Hollywood, betoverend in beeld gebracht door Stanley Kubrick? Een cover up waarbij dooien zijn gevallen? Zou kunnen, al is het makkelijker om daadwerkelijk op de maan te landen dan om een samenzwering van zulke proporties geheim te houden.

Afhankelijk van je standpunt ontkracht of onderstreept de documentaire For All Mankind (1989) [download] het maancomplot. Regisseur Al Reinert laat de feiten/fictie voor wat ze zijn en concentreert zich volledig op de persoonlijke beleving van de enige 24 mannen die ooit de maanreis hebben gemaakt, inclusief de mislukte missie Apollo 13. Reinert sneed meer dan 2000 kilometer filmmateriaal van de missies terug tot een tollende acid trip van 78 minuten, begeleid door een hypnotiserende score van Brian Eno. Afgezien van het aftellen tot de lift-off noemt de film geen cijfers, maar zoomt juist in op de spanning van het avontuur, op praktische trivialiteiten (hoe poep je in gewichtloosheid?) en het plezier van een ontdekkingsreis. Wanneer een van de astronauten het luik van de capsule opent voor een stukje deep space surfing à 40.000 kilometer per uur, dan wíl je dat het allemaal waar is…

‘Hallelujah Houston!’

‘Roger. Copy that.’

Kijktip: de documentaire begint met de legendarische maanspeech van John F. Kennedy, maar de rest van de film – lancering, maanlanding en terugreis – bestaat voor een groot deel uit gesprekken tussen de astronauten en de Ed Harris van dienst op Ground Control. Voor de ultieme Apollo-beleving is For All Mankind daarom het beste te bekijken met de koptelefoon op. Dan voel je je helemaal part of the crew.

Hier deel 2, 3, 4, 5, 6, 7 en 8.

Geplaatst in Documentaire, Film, Wondere Wereld | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

This Is Really It


ipod-vertigo_m480

Een ster worden is leuk. Je verveelt je in ieder geval niet. Een ster zijn is niet leuk. Het licht dat officiële sterren uitstralen zien we nadat ze zelf aeonen hartstikke dood zijn. Die indruk krijg je ook bij de volgende verbluffend moderne documentaire uit 1972 van Robert Frank over The Rolling Stones: Cocksucker Blues. Zelf willen ze niet dat de film vertoond wordt, en dat is niet gek. De film is onder een ‘court order’ en mag één keer per jaar vertoond worden in aanwezigheid van de regisseur.

Cocksucker Blues volgt de stierlijk verveelde rockers tijdens hun tour, inclusief een eindeloze reeks slampampers die in hun slipstream meedrijven, vaak geholpen door op zijn minst een heroïneverslaving. Frank, die in de buurt van the Stones mocht blijven omdat hij dope connecties had, werd ‘stoned shapelessness’ verweten, maar dat is exactly the point.

Als je deze rockumentaire bekijkt WIN je tijd. Keith Richards krijgt met terugwerkende kracht de primeur als eerste rockster die een TV uit het raam flikkert. In de aftiteling wordt Keith vermeld als ‘1ST T.V. REPAIR MAN.’

Laat deze film ff zien als je dochtercollega op het punt staat zich aan te melden voor The Voice of Holland. Bevat schokkende beelden van seks, drugs, en rock & roll. Maar het meest schokkende is dat Stevie Wonder in hun voorprogramma zit. Destijds een vooruitstrevende move omdat zwarte en witte muziek strikt gescheiden categorieën waren. Maar ja, wat moesten The Stones als ze zelf door zwarten in hun bestaan waren geshocked? Met Stevie is het sindsdien hard gegaan. Binnenkort neemt hij zelfs een duet op met Gerard Joling.

De algehele sociaal economische progressie van rock & roll wordt het beste geschetst door YouTuber Who2Are1You, die richard1973 bedankt voor de upload: ‘Thank you sooooooooo much…it’s in my ipod now.’ Precies. Rock & roll, it’s in our iPods [check U2 clippie] now. Where else?

Bevat ook cameos van Andy Warhol en Truman Capote.


Hier deel 2, 3, 4, 5, 6, 7 , 8 , 9 en 10.

Geplaatst in Documentaire, Muziek | Een reactie plaatsen